गृहमन्त्री हुनु त बादल जस्तो, जसले न भाइ जोगाए न सहकर्मी नै !

गृहमन्त्री रामबहादुर थापा बादल नेपालको इतिहासमा यस्ता गृहमन्त्री बनेका छन्, जसले आफ्नै भाई देखी १० बर्ष सँगै जनयुद्ध लडेका सहकर्मीलाई समेत छाडेनन् । गृहमन्त्री बादलले आफ्नै भाई नरेश थापालाई समेत छाडेनन् । थापाले संगठित अपराधीसँग साँठगाँठ गरेको सूचना पाएपछि आइजीपी सर्बेन्द्र खनाललाई नरेशलाई प*क्राउ गर्न निर्देशन दिएका थिए ।

बादलका लागि यो निकै कठिन निर्णय थियो । आफ्नै सहोदर भाईले गल्ती गरेपछि उनले आइजीपीलाई नछाड्न ठाडो निर्देशन दिए । आफ्नालाई चैन नदिने भन्दै हिरासतमा पुर्याए । गृहमन्त्री बादलका लागि त्योभन्दा कठिन निर्णय १९ असोजको दिन बन्यो । उनले आइजीपी खनाललाई निवर्तमान सभामुख कृष्णबहादुर महरालाई प*क्राउ गर्न निर्देशन दिएका थिए ।

आफ्नै सहकर्मीलाई पक्राउ गर्न निर्देशन दिनु सजिलो विषय थिएन । १० बर्ष लामो सशस्त्र जनयुद्ध लड्दाका सहकर्मी हुन बादल र महरा । ज्यान जोखिममा राखेर सँगै युद्ध लडेका थिए उनिहरु । राजनीतिले यस्तो मोड ल्यायो बादल आफ्नै मित्रलाई पक्राउ गर्न निर्देशन दिने अवस्थामा पुगे । तर, बादलले भावनामा नडुबी निर्णय लिए । यो घ*टनाले गृहमन्त्री बादल सर्वत्र चर्चाको विषयमा छन् भने स्वाबासी पनि पाइरहेका छन् ।

अधिकांशले उनलाई भनिरहेका छन् गृहमन्त्री हुनु त बादल जस्तो । गृहमन्त्रीका रुपमा बादलले पृथक पहिचान बनाए । जसले आफू पदमा रहँदा आफ्नै भाई र सहकर्मी समेत रहेका महरालाई पक्राउको आदेश दिए । बादलले आइजीपी खनाललाई घटना बाहिर आए लगत्तै बोलाएर जानकारी लिएका थिए । कसैलाई पनि छुट नदिनु भन्ने निर्देशन पाएपछि खनाल अगाडि बढेका थिए ।

यो घटनासँग जोडिएका धेरै तथ्य प्रमाण फेला परेपछि मात्र प्रहरी अगाडि बढको थियो । विश्वस्त स्रोतका अनुसार बादलले नेकपा अध्यक्ष प्रचण्डलाई समेत महरालाई जोगाउन नसकिने जानकारी गराएका थिए । घटनाले पार्टी र सरकारलाई समेत बदनाम हुने भन्दै आवश्यक कानुनी कारबाहीमा अगाडि बढ्नुपर्ने बताएपछि प्रचण्ड पनि राजी भएको बताइन्छ ।

यो पनि पढ्नुस – सरकारले ज्येष्ठ नागरिकलाई सम्बोधन गर्ने गरी ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी विधेयक संशोधन गरी कानून ल्याउने तयारी गरेको छ । सङ्घीय संसद् सचिवालयले छलफलका लागि ल्याएको उक्त विधेयकको नाम ‘ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी ऐन, २०६३ को संशोधन गर्न बनेको विधेयक, २०७५’ रहेको छ । नेपालको संविधानको धारा ४१ मा ज्येष्ठ नागरिकलाई राज्यबाट विशेष संरक्षण तथा सामाजिक सुरक्षाको हक हुने संवैधानिक व्यवस्था रहेको छ । उक्त व्यवस्थाअनुसार कानून बनाउन सरकारले सो विधेयक ल्याएको हो ।

ती नै ज्येष्ठ नागरिक समाजमा बिस्तारै अपहेलित हुँदै जान्छन् र वृद्धाश्रममा बसेर जीवनयापन गर्नुपर्ने बाध्यता आइपर्छ । ज्येष्ठ नागरिकका लागि सर्वाधिक चासोको विषय रहेको ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी ऐन, २०६३ को संशोधन गर्न बनेको विधेयक २०७५ मा के छ त ? हाल महिला तथा सामाजिक समितिमा छलफलमा रहेको उक्त विधेयकको दफा ४ पछि उपदफा ४ (क) मा असहाय ज्येष्ठ नागरिकलाई तोकिएबमोजिम विशेष संरक्षण तथा सामाजिक सुरक्षाको व्यवस्था मिलाइनेछ भन्ने वाक्यांश थप गरिएको छ ।त्यस्तै दफा ५ को उपदफा ८ पछि उपदफा ९ र १० थपिएका छन् ।

उपदफा ३ वा ६ बमोजिमको आदेश पालना नगर्ने व्यक्तिबाट त्यस्तो ज्येष्ठ नागरिकको सम्पत्ति भोग गरेको विषयमा स्थानीय तहमा उजुरी परेमा न्यायिक समितिले ज्येष्ठ नागरिकको नाममा रहेको चल–अचल सम्पत्ति निजको सट्टा निजलाई पालनपोषण गर्ने तथा हेरचाह गर्ने नातेदार वा हकवालालाई जिम्मा लगाउन सक्ने व्यवस्था गरेको छ ।त्यस्तै उपदफा १० मा यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि स्थानीय तहले ज्येष्ठ नागरिकको परिवारको सदस्य, नातेदार वा हकवालाले पालनपोषण तथा हेरचाह नगरेका वा पालनपोषण तथा हेरचाह गर्ने अन्य हकवाला वा नातेदार नभई अलपत्र अवस्थामा रहेका ज्येष्ठ नागरिकलाई हेरचाह केन्द्रमा राखी पालनपोषण तथा हेरचाह गर्ने व्यवस्था मिलाइनेछ भन्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

यसरी प्रस्तावित विधेयकमा ज्येष्ठ नागरिकका हकवाला वा छोराछोरीलाई बाबुआमाप्रति जिम्मेवार बोध गराइने तथा हेरचाह गर्ने कोही नभएका अवस्थामा राज्यले नै हेरचाह केन्द्रमा राख्ने व्यवस्था गरिएको छ । प्रस्तावित विधेयकमा दफा ८ मा दफा ८ (क) र दफा ८(ख) थप गरिएको छ । दफा ८ (क) को उपदफा १ मा सार्वजनिक पदधारण गरेका व्यक्तिले आफ्नो मासिक पारिश्रमिकको तोकिए बमोजिमको प्रतिशत रकम आफ्ना ज्येष्ठ नागरिक बाबुआमाको नाममा रहेको बैंक खातामा प्रत्येक महिना जम्मा गर्नुपर्नेछ । उमेर बढ्दै गएपछि मानिसहरु बिस्तारै ज्येष्ठ नागरिकमा परिणत हुन्छन् ।

उपदफा २ मा अन्तर्राष्ट्रिय वा अन्तरसरकारी सङ्घसङ्गठन वा प्रचलित कानूनबमोजिम संस्थापन वा दर्ता भएका निजी संस्थाबाट नियमित पारिश्रमिक लिइरहेका व्यक्तिले आफ्नो मासिक पारिश्रमिकको तोकिएबमोजिमको प्रतिशत रकम आफ्ना ज्येष्ठ नागरिक बाबुआमाको नाममा रहेको बैंक खातामा जम्मा गर्नुपर्नेछ । यसरी समाजमा पहिलो पटक नौलो देखिएको बाबुआमाको बैंक खातामा छोराछोरीले केही प्रतिशत रकम जम्मा गर्नुपर्ने व्यवस्था प्रस्तावित विधेयकमा प्रस्ताव गरिएको छ । हाल यो नै दफामा केन्द्रित रहेर सांसदहरुले महिला तथा सामाजिक समितिमा छलफल गरिरहेका छन् ।

त्यस्तै दफा ८ (ख) मा दुव्र्यवहार तथा अपमान गर्न वा झुक्यानमा पार्न नहुने व्यवस्था गरिएको छ । सो दफाको १ मा कसैले पनि ज्येष्ठ नागरिकलाई दुव्र्यवहार वा अपमान गर्न वा गराउन हुँदैन भनी स्पष्ट उल्लेख गरिएको छ । उपदफा २ मा कसैले ज्येष्ठ नागरिकको नाममा रहेको चल–अचल सम्पत्ति लिने खाने उद्देश्यले वा अन्य प्रयोजनका लागि कुनै किसिमको दबाब वा प्रलोभनमा पारी वा झुक्यानमा पारी सम्पत्ति लिन वा आफ्नो वा अरू कसैको नाममा राख्न हुँदैन भनी उल्लेख गरिएको छ । त्यस्तै केन्द्रीय ज्येष्ठ नागरिक समिति, प्रदेशमा प्रदेश ज्येष्ठ नागरिक समितिको गठन, स्थानीय तहमा स्थानीय ज्येष्ठ नागरिक समितिको गठन प्रस्तावित विधेयकमा गरिएको छ ।

आफ्नो आमाबाबुप्रति सन्तानले सम्मानजनक व्यवहार गर्नुपर्ने व्यवस्था र पालनपोषण, स्वास्थ्य उपचारको प्रबन्ध तथा हेरचाह गर्नु परिवारको प्रत्येक सदस्यको कर्तव्यबोध गराउने उद्देश्यले ल्याइएको सो विधेयकमा दण्ड, सजाय तथा कानूनी उपचारको पनि व्यवस्था गरिएको छ ।

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*